Yazar "Sel, Mehmet" seçeneğine göre listele

Listeleniyor 1 - 1 / 1
  • Küçük Resim
    Öğe
    19. yüzyılda Osmanlı coğrafyasında batılı ülkelerin nüfuz mücadelesi : Mısır örneği
    (Kırıkkale Üniversitesi, 2018) Sel, Mehmet; Gök, Halil İbrahim
    Büyük Britanya'nın Akdeniz ve uzak doğuda söz sahibi olmasından rahatsız olan Fransızlar, İngilizlerin gücünü kırmak, uzak doğuya giden yolları ele geçirmek ve bölgede etkili olabilmek için 1798 yılında Mısır'ı işgal etmiştir. Üç yıl Fransız işgali altında kalan Mısır, Osmanlı ve İngiliz müttefik kuvvetlerinin çabasıyla 1801 yılında geri alınmış ve Fransızlar Mısır'ı tahliye etmiştir. Böylece bu andan itibaren ortaya Büyük Britanya, Fransa ve Rusya'nın çıkarları doğrultusunda şekillendirmeye çalıştıkları Doğu Sorunu çerçevesinde bir Mısır meselesi ve Osmanlı Devleti'nin toprakları konusu çıkmıştır. Yunan ayaklanması üzerine Sultan II. Mahmut, isyanı bastıramayacağını anlamış ve Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa'dan yardım istemiştir. İşte bu yardım sonrasında Mehmet Ali Paşa'nın gittikçe güçlenmesi ve hatta bir ara bağımsızlığını ilan etme düşüncesi içerisine girmesi olayı bambaşka bir yere taşımıştır. Artık sorun Mehmet Ali Paşa sorunu değil, Doğu sorunu çerçevesinde Osmanlı Devleti'nin yıkılması ve bundan doğacak çeşitli ve kritik sorunlardır. Avrupa devletlerinin büyük bir telaş ile Mehmet Ali Paşa'nın ayaklanmasına doğrudan müdahale etmelerinin sebebi budur. Müdahale sonrasında Mehmet Ali Paşa isyanı son bulmuş ve Padişahın bir fermanı ile Mısır valiliği kontrol altına alınmıştır. Ancak ferman Avrupa devletlerinin garantisi altına alınmıştır. Aslında Yakındoğu'daki güç dengelerini alt-üst etmemek adına Mehmet Ali Paşa yerinde bırakılmış fakat gücü ve yetkisi büyük oranda sınırlandırılmıştır. Mısır Meselesinin son aşaması ise Süveyş Kanalının açılması ve ardından Büyük Britanya'nın 1882'de Mısır'ı işgal etmesidir. Başlangıçta yapılamayacak bir proje gibi gördüğü için kanal işlerine eğilmeyen Britanya, kanalın açılmasından sonra Hindistan ve Akdeniz üzerinde Fransa'nın etkin olabileceği ihtimalinden korkmuştur. Bu suretle inisiyatifi eline almıştır. Anahtar Kelimeler: Süveyş Kanalı, Mehmet Ali Paşa, Mısır Sorunu, Mısır'ın İşgali, Ferdinand de Lesseps.